Diagnoza neurologopedyczna

Dokładna ocena mowy, komunikacji, funkcji prymarnych i sprawności aparatu ustno-twarzowego pozwala ocenić trudności pacjenta i dobrać odpowiednie postępowanie terapeutyczne.

W gabinecie diagnozę przeprowadzamy indywidualnie, uwzględniając wiek pacjenta, jego możliwości, stan zdrowia oraz dotychczasową historię rozwoju lub choroby.

UMÓW DIAGNOZĘ

Dlaczego diagnoza jest tak ważna?

Trudności z mową, komunikacją, połykaniem czy żuciem mogą mieć różne przyczyny i mogą dotyczyć wielu wzajemnie powiązanych funkcji. Dlatego sama obserwacja objawu często nie wystarcza.

Diagnoza neurologopedyczna pozwala określić, z jakimi trudnościami mierzy się pacjent, jak funkcjonują poszczególne obszary oraz które z nich wymagają terapii. Na tej podstawie możemy określić najważniejsze cele terapeutyczne i zaplanować dalsze postępowanie. Diagnoza jest uzupełniana w trakcie terapii. Wraz z postępami pacjenta zmieniają się jego możliwości i potrzeby, dlatego sposób prowadzenia terapii powinien być na bieżąco dostosowywany.

Co oceniamy podczas diagnozy?

Diagnoza neurologopedyczna nie ogranicza się wyłącznie do oceny wymowy.

W zależności od wieku i problemu, z którym zgłasza się pacjent, oceniamy m.in.:

Funkcje poznawcze i komunikacyjne

• możliwości komunikacyjne.
• pamięć,
• koncentracja,
• percepcja,
• rozumienie.

Mowę i komunikację

• rozwój mowy,
• sposób porozumiewania się,
• rozumienie mowy,
• możliwości ekspresji słownej,
• artykulację,
• płynność i wyrazistość mowy.

Aparat ustno-twarzowy

• budowę i sprawność narządów mowy,
• pracę języka, warg, podniebienia i żuchwy,
• napięcie i pracę mięśni w obrębie twarzy i jamy ustnej,
• koordynację ruchów artykulacyjnych.

Funkcje słuchowe

• orientacyjne funkcjonowanie słuchu,
• słuch fonematyczny.

Funkcje prymarne

• oddychanie,
• ssanie,
• połykanie,
• żucie.

Czy diagnoza zawsze oznacza rozpoczęcie terapii?

Nie. Celem diagnozy jest przede wszystkim określenie aktualnego poziomu komuniakcji pacjenta i jego potrzeb.

Po badaniu może okazać się, że:
• konieczna jest dalsza diagnostyka przed rozpoczęciem terapii,
• potrzebna jest regularna terapia neurologopedyczna,
• wskazana jest konsultacja z innymi specjalistami,
• wystarczą zalecenia do pracy w domu i obserwacja,
• nie ma powodów do niepokoju – rozwój komunikacji prawidłowy.

Dzięki temu terapia – jeśli jest potrzebna – może zostać rozpoczęta w sposób przemyślany i ukierunkowany.

Jak wygląda diagnoza neurologopedyczna?

Rozmowa i szczegółowy wywiad

Pierwszym etapem jest rozmowa z pacjentem lub/i jego opiekunem. Chcemy poznać nie tylko aktualny problem, ale również jego historię.

Pytamy m.in. o:
• powód wizyty,
• moment pojawienia się trudności,
• dotychczasowy rozwój mowy i komunikacji,
• przebieg ciąży i porodu – jeśli diagnozowane jest dziecko,
• przebyte choroby, urazy i zabiegi,
• dotychczasowe leczenie i terapię,
• funkcjonowanie podczas jedzenia i picia,
• sposób komunikowania się,
• wcześniejsze diagnozy i zalecenia specjalistów.

W przypadku osób dorosłych szczególne znaczenie może mieć przebieg choroby neurologicznej, np. udaru, urazu czaszkowo-mózgowego lub choroby neurodegeneracyjnej.

Badanie neurologopedyczne

Kolejnym etapem jest bezpośrednia ocena neurologopedyczna, podczas której przyglądamy się aktualnemu funkcjonowaniu pacjenta w obszarach istotnych dla komunikacji, mowy i przyjmowania pokarmów.

W przypadku dzieci forma badania jest dostosowana do wieku i możliwości dziecka. Nie zawsze oznacza to wykonywanie klasycznych „testów”. Wiele informacji uzyskujemy poprzez obserwację spontanicznej aktywności, zabawę, rozmowę, naśladowanie oraz odpowiednio dobrane zadania. Dzięki temu możemy ocenić sposób funkcjonowania dziecka w sytuacjach możliwie naturalnych.

U osób dorosłych zakres badania dostosowujemy do rodzaju występujących trudności oraz aktualnego stanu pacjenta. W zależności od potrzeb oceniamy m.in. mowę, komunikację, rozumienie, nazywanie, powtarzanie, czytanie i pisanie, a także funkcje związane z przyjmowaniem pokarmów i płynów.

Analiza dokumentacji

Jeżeli pacjent posiada dokumentację innych specjalistów, uwzględniamy ją w procesie diagnostycznym.

Może to być m.in.:
• dokumentacja medyczna,
• wyniki badań obrazowych,
• wypisy szpitalne,
• badania neurologiczne,
• opinie psychologiczne,
• opinie pedagogiczne,
• wcześniejsze diagnozy logopedyczne lub neurologopedyczne,
• informacje dotyczące prowadzonej rehabilitacji.

Dzięki temu diagnoza jest częścią szerszego obrazu funkcjonowania pacjenta, a nie oceną pojedynczego objawu.

Omówienie wyników i dalsze zalecenia

Po zakończeniu badania omawiamy z pacjentem lub jego opiekunem najważniejsze obserwacje, wyniki oraz wnioski z przeprowadzonej diagnozy.
Wyjaśniamy, jakie trudności zostały zidentyfikowane, w jakich obszarach pacjent funkcjonuje prawidłowo oraz co może wymagać dalszego wsparcia.

Jeżeli pacjent wymaga terapii neurologopedycznej, omawiamy jej zakres, najważniejsze cele oraz proponowaną formę dalszej pracy. W razie potrzeby wskazujemy również, jakie dodatkowe badania lub konsultacje mogą pomóc w pełniejszym określeniu przyczyn trudności oraz efektywności terapii.

Nie wiesz, od czego zacząć?

Jeśli niepokoi Cię rozwój mowy dziecka, sposób komunikowania się bliskiej osoby lub ma trudności z połykaniem, pierwszym krokiem może być konsultacja neurologopedyczna i wnikliwa diagnoza. Wspólnie określimy, jakie obszary wymagają wsparcia i jakie powinny być kolejne kroki.

UMÓW DIAGNOZĘ